Organlara Giriş

Doku ve organların düzgün fonksiyon görebilmesini sağlayan enerjiye Gelenseksel Çin Tıbbı’nda “Çi” adı verilir. Çi, “meridyen” denilen kanallar boyunca tüm vücutta dolaşır. Vücudumuzda on iki tane ana meridyen vardır. Bunlardan ikisi hariç her biri bir organ adıyla isimlendirilmiştir (hangi ikisi olduğu ileride yazıyor). Bu organlarda dolaşan çi’ler özel olarak o organın ismiyle adlandırılır; akciğer çi’si, kalp çi’si… gibi.

Organlar yin ve yang olarak ikiye ayrılmıştır. Yin organlara “zang”, yang özelliklikteki organlara “fu” denilmektedir.

Zang organlar: Akciğer, karaciğer, kalp, dalak, böbrek ve perikard.

Fu organlar: Mesane, kalın bağırsak, ince bağırsak, safra kesesi, mide, üçlü ısıtıcı (ya da San Jiao).

Akılda tutmak için şöyle diyebiliriz: Temel fonksiyonu kasılmak olan organlar yang özelliktedir. Kasılmaları için bu organların lümenleri vardır (iç bölgelerinde büyük bir boşluk vardır). Yin organlar ise kompakt yapıdadır. Yukarıdaki organları tek tek bu özellik çerçevesinde düşünün, hepsinin buna uyduğunu göreceksiniz, biri hariç.  Sadece kalp, içinde boşluk olması itibariyle buna uymuyor gibi gözükmektedir. Fakat kalbin özelliklerini ayrıntılı olarak gördüğümüzde özellikleri itibariyle bir zang organ olduğunu göreceğiz.

Görüldüğü üzere perikard ve üçlü ısıtıcı organ olmamalarına rağmen birer meridyene isim olarak verilmiştir. Bu yüzden perikard farklı bir gruba alınarak, zang organların sayısı beş olarak kabul edilebiliyor. Üçlü ısıtıcıyla ilgili ayrıntılı özellikleri inşallah sonraki yazılarımızda organların özelliklerinden bahsederken vereceğiz.

Yin-yang özellikleri üzerine biraz daha kafa yoralım…

Yang özellik, fonksiyonu temsil ederken; yin özellik yapısal özelliği temsil eder. Örneğin kasılma ve hareket yang özellikler iken depolama ve dönüştürme yin özelliklerdir. Yang organlar hareketi sağlarken, yin özellikteki organlar hareketin ortaya çıkmasını sağlayan maddeleri temin eden organlardır. Gerek dışarıdan madde alımı, gerek üretim, gerek dönüştürme ve ulaştırmayla olsun; fonksiyonlar için madde teminini sağlar. Ayrıca yin organlar, vücudumuzda çok önemli özellikleri gerçekleştirirler. Nasıl ki birçok ülkeden ve şehirden çok sayıda yakın arkadaşı olan birinin ilişkileri çok çeşitliyse, yin organların da birçok doku ve özellik ile ilişkisi vardır. Birçok fonksiyonun merkezi ve yöneticisidir. Duygularla doğrudan ilişkilidir. Beş duyu organıyla ilişkileri vardır.

Genel bir çevçeve çizmiş olduk. Şimdi, ilk yazımızda anlattığımız yin-yang ilişkileriyle yeni öğrendiğimiz organ bilgilerimizi harmanlayalım ve organları daha iyi anlayalım.

Her yin’in içinde yang, her yang’ın içinde yin vardır” ilkesi gereğince bir yin organ olan akciğerin bütün özellikleri “yin” karakterde değildir. Yin özelliklerinin yanında yang özellikleri de mevcuttur. Bu özellikler “Akciğer yang’ı” ve “akciğer yin’i” olarak ifade edilir.

Birbirini tüketme” ilişkisi gereğince artan yang, yin’i azaltabilir. Bu şu anlama gelir; artan fonksiyonlar ile fonksiyonlar için kullanılan rezerv maddeleri azalır. Azalan yang, yin’i artırabilir. Yani azalan fonksiyon ile kullanılan maddeler azalır ve rezerv maddeler nispeten artmış olur.

Birbirine dönüşme” ilkesi gereğince artan yang, yin’e; artan yin, yang’a dönüşebilir.

Böylelikle organların sınıflandırılmalarını ve genel özelliklerini öğrenmiş olduk. Sonraki yazılarımızda organları tek tek ele alınacak.

Bizi takipte kalın

Tavsiye edilen kaynak ve yazının referansı:

Cheng Xinnong. Chinese Acupuncture and Moxibustion. 2016, Foreign Languages Press, China.